PAMANAGWANTA KING sarili—makanyan ya kaya king amanu tamu ini?
Nanu neman kanita ing self-control? Mangaylangan pang mamasang
dakal a Kapampangan o makirandam karing mangayap amanu ning
labwad tamu. Kawangis na pin ning kayabe Abel, panwalan ku naman
ing pamanais king dila alang patna neng anti ka naman talaturu
patye susulat ka aptas o metung kang manaptas (blogger).
Masanting ya ing manaptas, king panakit ku. Kasi anti yang meyangu king salitang kaptas, bunch. Buri na sabyan malati kang dake o swala ning maragul a pupul o ning marangle ning internet o aptas. Tabalu nung nanu nala detang gewa ku kanita Kapampangan Wikipedia o karing pilan a kaptas. Manibatan anyang mepalakul ya, ketang sigmit de ring tulisan itang Aida Tanglao ku Yahoo! ali na ku mekayambag karin. Ala ne pu itang email kung ayta, nung mekatanggap kayu pa king milabas a apat o pilan nang banwa kanyan ali la kanaku reta.
The Unfolding of Inner Discipline at Laman Ding Kekatang Isip
Disciplinan mula, disciplinan mo ring anak mu, ngara. Karing pipagaralan atin la pang daklat o code o kaya manual. Makananu lang didisciplinan ding tau o anak? Ali nala man asu o kabayung papastulan. Ali tala naman buring lunto anting makina o robot. Aha! JC, Doctor Gaillard, aganaka ku itang sasabyan mung mawawalang "cross pronoun" pen? Aba, balamu magi yang salitang robot ing Amanu Siswan ne? O kagalang magi yang barok? O balamu manungge pamagat balita radyu o tv.
Makanyan man, ninu ing makipasari kanyan kaya? Ding media, ding baliwas pamitalastasan? Mamakayli ku pu dapot pansinan yu nung atin mu rin katutwan ing sasabyan kung ayni. Lon la rening gewa ra king Tagalog at Pilipino, inamyenda kesa king ibinago o pinalitan o inayos or amended English; inabandona kesa iniwan o tinalikuran.
Salad Bowl o Melting Pot
Atin na kayang mitatala karening bubunga ning media, ding shopping malls, karing amanu o languages? Map ing ituru ra nakatamung Mandarin, kesa king mibawal ing amanu tamu. Kanita anak kami dakal lang mabibyasang Cantonese at Mandarin kasi dakal lang Isik king balayan. Ngeni meritak la ata, dapot ngeni king Pilipinas ing baliwas business, ing stock exchange maygit kanung kapitan Isik la ring makibandi.
Ali la kaylangan lasawan king kuran ring amanung myayalwa. Lakwas lang kumatni ring utak tamu patye dakal a amanu. Misamutsamut la o miyabeyabe dapot alalasa la ngan pamiyalwayalwa at metung la mu pamiyabeyabe. Unity in diversity. Ali ya lalasawan ing diversity pauli ning balang amanu at kalinangan/culture manlinang king kabyasnan at arapan ning ketawan.
Anya ding pamunu, lakwas na ding manbabatas o legislators, karing barangay angga Congress o Batasan, anwaran king gawa lang Batas a gamitan la ding Katutubung Amanu karing shopping malls, media at aliwa pa.
Kawangis ne ini ning pamamukadkad nang dili na ning kapanagwatan at kaayusan ning pangimut ning tau o anak. Ing akakit ning anak, darandaman at mararapat kapadurutnan na maragul la agagawa king pamanladlad ning keyang makalub a pamanagwanta. Anyasa kabang ating anak a mangalati karing pibalebale pangilagan la ring panagkas, mataram, kapusakalan amanu.
Reng salita, paten yuku pa nung buri yu kung mako, ali la sukat maramdam karing anak a malati. Bisa na kung maglaslas, ngana nitang metung, pauli na kanu ning kelan dang balu batas ding manbabatas. Dapot makananu tamu man kayingat, ding salita dakal la adalanan busbus at singo. Ing metung a apat banwa, mipakirut ya anyang mewala ya bye ing metung a tau. Ngana kanaku, "Why did she die? Who made her... die?" Lakwas keng apansin ing belwan nang ali ya gagamitan ing salitang "kill". Kutang ku king sarili ku angga ngeni, bakit kaya isip na king nung ali raka paten ali ka mate? Sangkanan ko kaya reng video games? Mekad deng babasan a aklat panganak, agya dikil la kareng ayup, atin la rin lalakwan a kapusakalan ding kwentu ra. Pero... ay tabalu.