PAMANUSGANG PAUNA - prejudice; Pamangabiran- discrimination; Pamanaus Lagyu - labeling; Pamangawun - stereotyping; pilan lang aske o dake at pamipaltutu karing isms. Antimo ding racism, sexism, ageism. Sangkan la at bunga ning ali pamipantepante king yatu. Guli la dening e maustang dapat areni, impediments o obstacles, agpang king talabaldugan nang Paring Diego Berganio. Mamunga la at magdalang guliguli (anxiety) king biye ding darapat ampon karing daraptanan da o paturan. Ketang magaral kami ing balu mi mung isms ila ding Catholicism, Protestantism, Buddhism, Hinduism, Zoroasterism.
Ngening dakal na panyulung at pamagaral merapat karing pamiyadwangan at pamiyutus-utus ding tau merakal la at meyakit ding isms a kayabe ra ding asabi ku na keni. Pauli da reni ding aliwa makarapat lang dakal a ali mayap. Pauli da reni ding tau makalabag la karing batas. Deng bage areni makasukul la king sarili ding magdala. Pauli da reni dakal la ding malungkut, dakal la ding e timawa. Pangilagan tala reni, tandanan ku nalamu ding pekalagum ning kayapan—lugud king kapara, pamipantepante ning balang tau.
Pilan nang aldo kebayitan nanang Doktor Martin Luther King, Jr. Pauli na ampon ding kayabe na, metung ne pala i Harry Belafonte kereni, migising at ginawa lang batas a babawal karening dapat a ali mausta, misulat ya ing Civil Rights Act. Ing pamakyabe ding religiosu pati na ding madre Katoliku kanita linipat king Tete Selma, Atlanta at Alabama, agyang makasabat la ding dakal a pulis. Dakal a mengamate pauli ning racism, pauli ning sama, hatred karing taung maki-kule balat. Mika ausan dang "lynching" karing African Americans lakwas na. Ikatamung Filipinu dinanas mu naman makanini. Balu tana ing milyari Stockton kanita at aliwa pang lugal.
Ikatamung Kapampangan dinanas tang makanyan karing aliwang lugal. Ngara ding aliwa ninu mo ing mituru kekatamu king racism nung aliwa ding minyakup kekatamu. Neng balu tana ngeni ita pangilagan tana. Nung ali, mitali tana man king victim syndrome. Menila kalian dakaming Kapampangan a alang H. Metung pa mayayaus tamung dayang asu. Ngeni mekad mababawas na ita, neng ding Kapampangan asmunala karakal king Menila. Mabilug Bangsang Pilipinas at Yatu dakal lang makikilala kayapan a Kapampangan. Lon ya ing babasan a Philippine Daily Inquirer, ketang aldo ala lang kapikakunwan sumulat matsura karing Kapampangan ding aliwa nang talasulat, ngeni o yan ing Punu na ning Kapampangan, ya ing Filipino of the Year, nung ali ya man mepili i Kagalang-galang Gobernador Among Ed Panlilio o kaya ding keganaganang Kapampangan anting Filipinos of the Year, ing kakadwa, Kapampangan ya pa mu rin, ing mibayit a Puno, Pekamatas Ukum Reynato Puno!
Makasaya ing malilyari. Bunga na nini ning panyulung ning kabyasanan at pamipagaral. Bunga ning pamisanmetung tamu, anya malakwan nala ding e map a isms aren. Ding Kapampangan e nala mipanaus tagalista, ding Tagalug e nala manaus dayang asu. Ala tamung pabusten manasakit, sagipan la ngan ding Amanu king balang Lugal. Mayap oras kekayu Kapampangan, king pamamunu ning Pun Lalawigan Among Eddie T. Panlilio! Pagmaragul at pagmayabang dakayu pu kabalen.