eK! is electronic Kabalen (eksite.com), a web-exclusive Kapampangan journal of ideas

abel d soto
abel soto METUNG A caugaliang Capampangan ing pamanapse caring cagalangan a pugueng "Dios pu!" potang makipag-bisita tamu qng metung a pibale-bale, caquilala ta ya man o ali ing quecatamung pupuntalan o i-apa.

Casanting nang paquiramdaman nung ing balang mamapa qng pibale-bale tamu babie do reting cagalangan a amanung "Dios pu!" qng carelang pamanapa quecatamu. Palac yang mas masanting damdaman quesa qng "Tao po!" da ring Tagalug.

Iting piamanuan a cagalangan caring maqui-pagbisita qng pibale-bale na ning metung a maqui-bale metung yang culturang e tamu dapat sucat itabili, bista man iti tutu niang malagad mayayaquit at mararapat ngening casalucuyan a panaun.

Baquit?

Iting mesabing cagalangan atin yang malalam a cabaldugan qng cultura, pangatau, at panga-ubug ning metung a manapa. Atin ya namang ca-Diosan a pagsantungan iti nang malalam a cagalangan nun inia sa't e ya dapat macalinguan at micutcut qng gabu' na ning milabasan.

Dapot macasnuc yatang damdaman qng metung a manapa nung ing amanung sambitla' na ning manapa qng cayang i-apa ya pin ing "Dios cu pu!"

Macapacaili, ne? Dapot mas macasnuc. Tutung macasnuc qng metung a manapa (mecumbara ya man o ali qng cayang pamanapa), ing maramdam caya deti nang mesabing pi-amanuan nung ya manapa nia mu dapot ya pang papalto cagaspangan a panugali caring cayang i-apa (qng paralan a macapampan qng pluma at papil).

Masaquit man at tutung macasnuc ing sambitlan cu pa ing catutuan a ngening casalucuyan a panaun, ding mamapa ila pang masican manatia qng carelang i-apa. E na la pin minie sapat at carampatan a cagalangan qng carelang inapa, pepalto da pa qng carelang pamangamanu ing ila "Dios da la" ring cayang inapa a dapat guinuan at tangalan!

Anti la mo uaring ari at guinu a dapat dang guinuan at pugayan pa ding carelang inapa.

Bista man licas quecatamung Pilipinu ing maguing mapuri at magalang tamu caring manapa quecatamu, e ta naman siguru tutu nang banal at ala na qng ustung pami-isip para e sucat manandaman caring meguing matsura nang inasal at piniabi ning minapa quecatamu qng sarili tamung pibale-bale.

Mangaintulid mu siguru qng daque ning inapa ing ipaglualu na ing cayang dangalan at itulid na ing e ustung paglalaue na ning menapa caya at qng cayang cultura, lalu pa nung ini nang menapa picabalua' ne qng cayang dimut a beluan at cagalangan qng culturang ipaglualu na ning cayang inapa.

Dapot atin mu naman palang pamicatagun ing aguia mang buri mu neng isumpa ing minapang magaspang a panugali at mitmu qng cayang sarili, mas manaig pala ing lunus a panamdaman mu para caring calupa nang lelangan a macacutcut qng cayang sariling beluan at catuliran, macasara caring beluan da ring magnasang sumaup caya ban itulid ing cayang beluang maglumud mismu caya qng cayang maranun a camatayan aguia mang mabie ya pa.

Abalu me ngeni pauli na ning matsurang caranasan mung a'ini qng tampalasan a menapa a e pala balang lelangan a mimisip, tutu lang mabie at tutu lang mimisip. Nun inia sa't quesa qng isumpa me ini nang tampalasan a menapa, aisip mu namung ipangadi mu nia mu a sana miqui-camasalan ya caisipan at mitud ya ing cayang catuliran qng catuliran a papaisip na caya ning Dios, at aliua ing buri namu cabud isipan niting menapang sucaban.

Mipamintuan sana ing lub na ning Dios at aliua ing buri na ning tampalasan a menapa, "queti sulip anti banua," ban e na na acua pang magsalbat niting paratut a menapa, qng cayang maquitid at marinat a caisipan at quetasan a lub, nune ing ban mica-ustu yang cabaldugan ing cagalangan a pugueng "DIOS PU!"


[About the author. Abel D. Soto took up his certificatory double major course in Creative Writing and Performing Arts at Centre for Arts Foundation, Inc. in Quezon City. He also finished the Managing the Arts Program at the Asian Institute of Management in Makati City. He is a resident of Bacolor, Pampanga.]

-Posted: 8:20 AM 10/19/09 | More of this author on eK!
Nextnext